Türk ayakkabı sektörü, küresel zorluklara rağmen yeni pazar arayışını sürdürürken, gözler AYMOD Fuarı’na çevrildi. Sektör temsilcileri, artan maliyetlere rağmen Türkiye’nin üretimde stratejik avantajını koruduğuna dikkat çekiyor.
Türkiye Ayakkabı Sanayicileri Derneği Başkanı Berke İçten, 25 Mart’ta kapılarını açacak Uluslararası AYMOD Ayakkabı Moda Fuarı için güçlü bir katılım ve ziyaretçi ilgisi beklediklerini açıkladı. İçten, fuara 24’ü yabancı olmak üzere 200’ün üzerinde firmanın katılacağını, yaklaşık 5 bini yabancı olmak üzere toplam 20 bin profesyonelin fuarı ziyaret etmesinin öngörüldüğünü belirtti.
Fuar kapsamında ayrıca Ticaret Bakanlığı’nın desteğiyle VIP alım heyeti programı da düzenlenecek.
Küresel Krizler Türkiye İçin Fırsata Dönüşebilir
Dünya genelinde artan savaş gerilimleri ve yükselen lojistik maliyetlerin tedarik zincirlerinde yeni kırılmalara yol açtığını belirten İçten, bu sürecin Türkiye için önemli bir fırsat sunduğunu vurguladı.
“Pandemi döneminde yaşanan tedarik bozulmasına benzer bir sürecin eşiğindeyiz. Uzak Doğu’dan sevkiyatın zorlaşması ve petrol fiyatlarındaki artış, lojistiği daha maliyetli hale getiriyor. Bu durum, Avrupalı ve ABD’li markaların rotasını yeniden yakın tedarik merkezi olan Türkiye’ye çeviriyor” diyen İçten, maliyetlerin düşürülmemesi halinde bu fırsatın kaçabileceği uyarısında bulundu.
İçten, özellikle hammadde ve yarı mamule erişimin önündeki engellerin kaldırılması gerektiğini belirterek, yan sanayi ürünlerindeki vergilerin kaldırılması halinde ayakkabı maliyetlerinin en az yüzde 25 düşebileceğini ifade etti.
Rekabetçi Kur ve Maliyet Yapısı Şart
Türkiye’nin ayakkabı üretiminde güçlü bir altyapıya sahip olduğunu vurgulayan İçten, son yıllarda ihracatta yaşanan kayba dikkat çekti:
“2022 yılında 580 milyon çift üretim kapasitesiyle Avrupa’nın en büyüğüydük. 377 milyon çift ihracatla 1,3 milyar dolar gelir elde ettik. Ancak uygulanan düşük kur–yüksek faiz politikası rekabetçiliğimizi zayıflattı.”
İçten, artan gümrük vergileri ve işçilik maliyetleri nedeniyle fiyat tutturmakta zorlanıldığını ve pazar kayıpları yaşandığını belirterek, 2022’de 377 milyon çift olan ihracatın 2025’te 187 milyon çifte gerilediğini söyledi.
“Bu, üç yılda yaklaşık yüzde 50’lik bir kayıp anlamına geliyor” diyen İçten, ihracatın yeniden canlanması için rekabetçi kur ve maliyet yapısının aciliyetine işaret etti.
İthalatta Fren, Mısır’da Sıçrama
2025 yılında alınan önlemlerle ithalattaki artışın kontrol altına alındığını belirten İçten, ayakkabı ithalatına uygulanan ek vergilerin artırılması ve e-ticaret yoluyla yapılan ithalatın sınırlandırılmasının etkili olduğunu söyledi.
Ocak ayında ithalatın hem adet hem değer bazında gerilediğini ifade eden İçten, Çin ve Vietnam’dan ithalatta düşüş yaşanırken, Mısır’dan yapılan ithalatta dikkat çekici bir artış görüldüğünü belirtti.
Öte yandan, sahte ürün satışlarının devam etmesinin yıllık yaklaşık 1 milyar dolarlık vergi kaybına yol açtığını da vurguladı.
Spor Ayakkabıda Yan Sanayi Açığı
Savaş ortamının özellikle petrole dayalı hammaddelerde ciddi fiyat artışlarına neden olduğunu belirten İçten, taban ve suni deri üreticilerinin fiyatlarını yüzde 20–30 oranında artırdığını söyledi.
Bu durumun tedarikçilerde “fiyat almadan sipariş kabul etmeme” dönemini başlattığını ifade eden İçten, Türkiye’de üretilmeyen hammaddelere uygulanan vergilerin sektörü zorladığını dile getirdi.
“Çinli üretici aynı malzemeyi 6 dolara alırken, Türk üretici vergiler nedeniyle 12–13 dolara mal ediyor. Özellikle spor ayakkabı segmentinde yan sanayi yetersiz kalıyor” dedi.